Instalado em 1883, o órgão da Catedral Metropolitana de Campinas foi construiído por Cavaillé-Coll com dois manuais e pedaleira; de tração mecânica, é típico instrumento de médio porte do período romântico.
Catedral
A Catedral, dedicada à Nossa Senhora da Conceição, começou a ser construída em 1807 e somente foi terminada em 1883, ano de sua inauguração. O edifício, com 4 mil m², foi todo construído em taipa de pilão. Dentre as diversas pessoas que se envolveram no projeto de mais de 75 anos de execução, são de destaque os nomes de Felipe Teixeira Néri, Antônio Joaquim de Sampaio Peixoto, Antônio Francisco Lisboa, Vitoriano dos Anjos Figueiroa 1), Antônio Carlos de Sampaio Peixoto e Ramos de Azevedo 2). Antônio Carlos Sampaio Peixoto, conhecido na região como “Sampainho”, que foi o administrador das obras da Catedral a partir de 1862, foi chamado, em 1885, para a reforma do órgão Cavaillé-Coll.
O instrumento conta com os seguintes registros 3)
Os registros do instrumento podem ser dispostos, por família, da seguinte forma 4):
<html>
<table class=tabelaregistros>
<tr><td>Famílias:</td></tr>
<tr>
<td width="" class="principal"> principais ○ </td> <td width="" class="flauta"> flautas ○ </td> <td width="" class="corda"> cordas ○ </td> <td width="" class="palheta"> palhetas ○ </td>
</tr>
</table>
<br/>
<table class=tabelaregistros>
<!— –>
<tr class=“linha0”><td> </td></tr> <tr class=“linha”><td colspan=92> </td></tr> <tr class=“linha0”><td></td></tr>
<!— –>
<tr>
<td> </td>
<td width=“1”>1</td> <td width=“1”>6</td> <td width=“1”>’</td> <td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td>
<td width=“1”>8</td> <td width=“1”>’</td> <td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td>
<td width=“1”>4</td> <td width=“1”>'</td> <td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td>
<td width=“1”>2</td> <td width=“1”>’</td> <td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td>
<td width=“2”>1</td> <td width=“1”>’</td> <td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td>
<!– –> <td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td>
<!– –> <td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td>
<!– –> <td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td><td width=“1”> </td>
</tr>
<!— –>
<tr class=“linha0”><td> </td></tr> <tr class=“linha”><td colspan=92> </td></tr> <tr class=“linha0”><td></td></tr>
<!– MANUAL II –>
<tr>
<td rowspan="9" class="colinicio"><b>Manual II</b><br/> <span style="font-size:9px">(56 teclas, C<sub>1</sub>-G<sub>5</sub>)</font></td>
<td colspan="24"> </td> <td colspan="56" class="palheta">Clairon 4’</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="56" class="palheta">Basson-Hautbois 8’</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="56" class="palheta">Trompette 8’</td>
</tr>
<tr><td> </td></tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="56" class="corda">Voix Celeste 8’</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="56" class="corda">Viole de gambe 8’</td>
</tr>
<tr><td> </td></tr>
<tr>
<td colspan="24"> </td> <td colspan="56" class="flauta">Flûte Harmonique 4’</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="56" class="flauta">Cor de Nuit 8’</td>
</tr>
<!— –>
<tr class=“linha0”><td> </td></tr> <tr class=“linha”><td colspan=92> </td></tr> <tr class=“linha0”><td></td></tr>
<!– MANUAL I –>
<tr>
<td rowspan="7" class="colinicio"><b>Manual I</b><br/> <span style="font-size:9px">(56 teclas, C<sub>1</sub>-G<sub>5</sub>)</font></td> <td colspan="12"> </td> <td colspan="56" class="corda">Salicional 8’</td>
</tr>
<tr><td> </td></tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="56" class="flauta">Flûte Harmonique 8’</td>
</tr>
<tr>
<td colspan=""> </td> <td colspan="56" class="flauta">Bourdon 16’</td>
</tr>
<tr><td> </td></tr>
<tr>
<td colspan="24"> </td> <td colspan="56" class="principal">Prestant 4’</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="56" class="principal">Montre 8’</td>
</tr>
<!— –>
<tr class=“linha0”><td> </td></tr> <tr class=“linha”><td colspan=92> </td></tr> <tr class=“linha0”><td></td></tr>
<!– PEDAL –>
<tr>
<td rowspan="5" class="colinicio"><b>Pedal</b><br/> <span style="font-size:9px">(30 teclas, C<sub>1</sub>-F<sub>3</sub>)</font></td> <td colspan="24"> </td> <td colspan="30" class="palheta">Clairon 4’</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="30" class="palheta">Trompette 8’</td>
</tr>
<tr><td> </td></tr>
<tr>
<td colspan="12"> </td> <td colspan="30" class="flauta">Basse 8’</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="30" class="flauta">Soubasse 16’</td>
</tr>
<tr class=“linha0”><td> </td></tr> <tr class=“linha”><td colspan=92> </td></tr> <tr class=“linha0”><td></td></tr>
</table>
</html>
O Grande Órgão “Cavaillé-Coll” da Catedral Metropolitana de Campinas, São Paulo, Brasil 8)
Calimério Soares
Considerado o maior Cavaillé-Coll do Estado de São Paulo, o órgão foi instalado na Catedral de Campinas em 1883. Segundo um comentário sobre “O órgão no Brasil”, de autoria da organista Dorotéa Kerr e Elisa Freixo, ocorreu um fato curioso referente a esse instrumento, de que havia sido encomendado originalmente por uma igreja no Egito. Devido a uma revolução que estourara na época, o instrumento para lá transportado e os técnicos retornaram à França. Cavaillé-Coll havia recebido do Brasil o pedido de um instrumento um pouco menor. Para não ter prejuízo total, enviou aquele órgão ao Brasil pelo preço de um instrumento menor.
Do trabalho intitulado “A Catedral e o Bispado”, de autoria do professor Celso Maria de Mello Pupo, transcrevemos o que se segue:
<html><p style=“text-align:right;font-weight:bold;”><a href=“/textos/calimerio-soares-o-grande-orgao-cavaille-coll-da-catedral-metropolitana-de-campinas”>(continue lendo …)</a></p></html>
Registramos aqui nossos agradecimentos ao Prof. Calimerio Soares pelas informações e pela cessão dos materiais relativos ao órgão.
(em nosso projeto este órgão está na ETAPA 3)